المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥٧٠ - چهارم از نواسخ ان و اخوات آن

عمل) ثابت، اى نصب الاسم و رفع الخبر (كانّ زيدا عالم بانّى كفو و لكنّ ابنه ذو ضغن) اى حقد.

تجزيه و تركيب‌

چهارم از نواسخ انّ و اخوات آن‌

شارح گويد:

انّ و اخوات آن را اصطلاحا حروف مشبهة بالفعل خوانند.

وجه ناميدن اينحروف باين اسم پنج امر مى‌باشد.

الف: همچون افعال رفع و نصب مى‌دهند.

ب: مانند افعال اختصاص به اسماء دارند يعنى مدخول آنها بايد اسم باشد همانطوريكه فعل چنين است.

ج: مثل افال برسر مبتداء و خبر داخل مى‌شوند.

د: نظير افعال (مقصود فعل ماضى است) مبنى برفتح هستند.

ه: همانطوريكه افعال سه و چهار و پنج حرفى هستند اينحروف نيز چنين مى‌باشند.

مصنّف گويد:

براى « انّ » و « ان » و « ليت » و « لكنّ » و « لعلّ » و « كانّ » عكس عمل « كان » مى‌باشد مانند:

انّ زيدا عالم بانّى كفو و لكنّ ابنه ذو ضغن.

محقّقا زيد مى‌داند من كفو و همتاى او هستم ولى فرزندش كينه‌توز مى‌باشد.

شارح گويد:

( انّ) و (انّ) براى تأكيد و تحقيق بوده و (ليت) براى تمنّى و (لكنّ) براى استدراك و (لعلّ) براى ترجّى و (كانّ) براى تشبيه مى‌باشد.

و همانطورى كه مصنّف گفته عكس عملى كه براى « كان » هست‌